Temat

„Życie w lasach”

Rok  2011 został ogłoszony przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych Międzynarodowym Rokiem Lasów. Celem obchodów jest podkreślenie istotnej roli, jaką lasy odgrywają w życiu człowieka oraz podniesienie świadomość społeczeństw w zakresie ochrony, zarządzania i zrównoważonego rozwoju wszystkich rodzajów lasów.

Lasy są podstawowym elementem zachowania różnorodności biologicznej, siedliskiem wielu gatunków roślin i zwierząt. To najbardziej złożony ekosystem lądowy, w którym współżyją tworząc biocenozę różne organizmy roślinne i zwierzęce. Różnorodność biologiczna w lasach odnosi się do wszystkich form życia znajdujących się w lesie – roślin, zwierząt, grzybów i mikroorganizmów oraz ich roli w przyrodzie. Las jest charakterystycznym biomem strefy klimatycznej subarktycznej, umiarkowanej, strefy zwrotnikowej i podzwrotnikowej.

Zdefiniowanie lasu nie jest zadaniem łatwym.
Według definicji prof. J. J. Karpińskiego las to: dynamiczny twór przyrody, w którym są zespolone w niepodzielną całość układem zależności, powiązań i wzajemnych wpływów: określona roślinność z przeważającym udziałem form drzewiastych, związanych z nim zwierzętami oraz wykorzystywane przez rośliny i zwierzęta podłoże geologiczne, gleba, woda i klimat.
Z ustawy o lasach dowiadujemy się, że: lasem jest grunt o zwartej powierzchni co najmniej 0,10 ha, pokryty roślinnością leśną (uprawami leśnymi) - drzewami i krzewami oraz runem leśnym lub przejściowo jej pozbawiony. Ponadto musi spełniać jeden z warunków: być przeznaczony do produkcji leśnej lub stanowić rezerwat przyrody lub wchodzić w skład parku narodowego, albo być wpisany do rejestru zabytków.

Lasy na naszej planecie powstały dawno. Po ociepleniu się klimatu, wycofaniu się lodowca oraz po zakończeniu wędrówki roślin i zwierząt rozpoczęło się trwające po dzień dzisiejszy formowanie składu gatunkowego struktury poszczególnych formacji leśnych. Jednak od czasu pojawienia się człowieka historia lasów świata kształtowana jest nie tylko przez siły przyrody i warunki siedliskowe, ale także przez człowieka.
Ze względu na pochodzenie las może być naturalny lub powstały przy udziale człowieka. Las posiada strukturę pionowej, która dzieli się na warstwy. Drzewostan (warstwa jednopiętrowa lub wielopiętrowa), podszycie (warstwa krzewów i niższych drzew), runo leśne, które składa się głównie z warstwy ziół np. krzewinek, traw, bylin i roślin jednorocznych oraz warstwy przyziemnej – mchów i porostów. Brak odpowiednio rozwiniętych pięter roślinności nie pozwala na rozwój ekosystemu leśnego. Spowodowane jest to brakiem pożywienia i możliwości powstania pełnego łańcucha pokarmowego. Zbiorowiska leśne Polski tworzą: olsy, łęgi, grądy, buczyny, bory mieszane i sosnowe, w których żyją tysiące gatunków ssaków, ptaków, owadów, płazów i gadów.

Lasy pełnią bardzo ważne funkcje w środowisku naturalnym: klimatyczne, glebochronne, przeciwerozyjne, wypoczynkowe, łowieckie, przyrodnicze, gospodarcze. Są niezbędne dla przetrwania i dobrobytu ludzi. Odgrywają gospodarczą, społeczną i kulturowa rolę w życie wielu z nich. Zapewniają schronienie, są źródłem pożywienia, lekarstw i czystej wody, odgrywają istotną rolę w utrzymaniu stabilnego globalnego klimatu i środowiska. Lasy regulują lokalne temperatury i przyczyniają się do ochrony zasobów wody pitnej, ale także działają jak pochłaniacze dwutlenku węgla i łagodzą zmiany klimatyczne. Dostarczają nam ziół i surowców leczniczych, grzybów i owoców runa leśnego, kory i igliwia, a przede wszystkim drewna – podstawowego surowca odnawialnego. Należy jednak pamiętać o tym, aby tym bogactwem gospodarować w sposób świadomy i racjonalny.

Las to nie tylko zbiorowisko drzew oraz siedlisko życia dla wielu gatunków roślin i zwierząt. To także miejsce wypoczynku ludzi i harmonia, która jest w stanie poprawiać nastrój i zwiększyć poczucie szczęścia każdego z nas. Ludzie zdali sobie sprawę, że lasy oferują znacznie więcej niż tylko drewno. Dostarczają możliwości rekreacji oraz przyczyniają się do poprawy naszego zdrowia i dobrego samopoczucia.
Niestety to właśnie człowiek przyczynia się do niszczenia różnorodności biologicznej lasów (przekształcając lasy na grunty rolne, przez nadmierny wypas, niezrównoważone zarządzanie, wprowadzanie inwazyjnych gatunków obcych, rozwój infrastruktury, eksploatację górniczą, pożary, zanieczyszczenia). Podnoszenie świadomości mieszkańców Europy na temat roli lasu w naszym życiu, przyczynia się do tego, że powierzchnia zalesienia Europy stale się powiększa. Jednak poza Europą trwa systematyczne wycinanie lasów.

Piękno lasu trudno wyrazić słowami, łatwiej zawrzeć w obrazie, dlatego od wieków był on inspiracją dla artystów. Trudno wyobrazić sobie świat bez drzew i ogromnego bogactwa przyrodniczego lasów. Widok borów sosnowych, dębin, brzezin przynosi nowe, świeże pomysły, inspiracje, jest źródłem przeżyć emocjonalnych i estetycznych. Wszyscy doświadczamy emocji na widok ogromnych pni drzew. Działa na nas szum borów i jesienne barwy liści.
Na las każdy patrzy inaczej. Jednych zachwyca, innych przeraża, ale prawie na każdym robi wrażenie. Są tacy, którym podobają się potężne, stare drzewa, inni wolą obserwować zielone, delikatne brzeziniaki, jeszcze innym podoba się mroczny las świerkowy. Las jest piękny i pełen tajemnic o każdej porze roku. Wiosną, gdy zakwitają przylaszczki, zawilce czy w lecie kiedy przybiera ciepłe barwy słońca.  Jesienią, gdy spadają różnokolorowe liście, jak i zimą, kiedy wszystko okryte jest białym, śniegowym puchem.

Las to życie i wszystkie jego przejawy. Radości, ale również smutki i tragedie. Będąc uważnym obserwatorem wszystko to można znaleźć w lesie i uwiecznić na fotografii. Nie musimy znać nazw konkretnych gatunków, aby cieszyć się ich pięknem. Las, zbiorowisko flory i fauny, arcydzieło natury to wspaniała mozaika obrazów, niezapomnianych chwil i tematów możliwych do uchwycenia przez obiektyw wrażliwego fotografa.



•    lasy pokrywają 31% obszarów lądowych naszej planety
•    36% powierzchni wszystkich lasów stanowią lasy pierwotne
•    w lasach żyje 80% różnorodnych gatunków wszystkich żywych organizmów na ziemi
•    lasy dają schronienie 300 milionom ludzi na całym świecie
•    ponad 1,6 miliarda ludzi utrzymuje się z zasobów leśnych
•    handel produktami leśnymi osiągnął sumę 327 miliardów dolarów w 2004 r.
•    30% zasobów leśnych wykorzystywana jest do produkcji artykułów drzewnych






Źródło:
UNEP/GRID-Warszawa, Magdalena Machinko-Nagrabecka